HomeKiến Trúc

Kiến trúc là gì? Tìm hiểu đặc điểm kiến trúc Việt Nam qua các thời kỳ

Kiến trúc là gì? Tìm hiểu đặc điểm kiến trúc Việt Nam qua các thời kỳ
Like Tweet Pin it Share Share Email
Rate this post

Tìm hiểu thuật ngữ kiến trúc là gì? Kiến trúc ra đời như thế nào? Khám phá đặc điểm kiến trúc Việt Nam từ lịch sử đến hiện đại.

Kiến trúc là gì?

Về thuật ngữ khoa học, kiến trúc là một ngành khoa học và nghệ thuật về tổ chức sắp xếp không gian và lập hồ sơ thiết kế các công trình xây dựng. Kiến trúc thường liên quan đến một số lĩnh vực ngành nghề khác như: quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị, thiết kế cảnh quan, quản lý đô thị, quản lý giám sát dự án…

3 yếu tố tạo thành kiến trúc

Công năng

Một công trình kiến trúc được thiết kế và xây dựng thành trước hết là do nhu cầu của con người, do đó công trình đó phải có chứng năng được sử dụng vào mục đích gì và sử dụng như thế nào.

Vật chất – kỹ thuật

Yếu tố vật chất kỹ thuật trong kiến trúc chính là tính toán sử dụng nguyên vật liệu cho hợp lý, kết cấu và cấu tạo hình khối không gian, phương pháp thi công mà người kiến trúc sư triển khai.

Nghệ thuật

Là một sản phẩm sáng tạo  của người kiến trúc sư, công trình kiến trúc đó phải đảm bảo mỹ quan, phải có tác động tốt đến tâm lý và nhận thức thẩm mỹ của con người.

Ba yếu tố trên liên hệ chặt chẽ với nhau. tùy theo mục đích, tính chất đặc điểm của công trình mà có những yêu cầu cao thấp khác nhau.

Người kiến trúc sư với tài năng và vốn kiến thức của mình từ những vật liệu có sẵn, xem xét trên nhu cầu thực tế của người dùng và các giá trị thẩm mỹ của thời đại để sáng tạo ra những công trình mang phong cách kiến trúc đương đại có bản sắc riêng.

Trong ngành kiến trúc, người kiến trúc sư có thể được thỏa sức sáng tạo với mọi ý tưởng. Sự sáng tạo không chỉ đến từ phong cách thiết kế mà còn từ cách sử dụng và chọn vật liệu thông minh tiết kiệm chi phí. Đồng thời, các công trình hiện nay làm sao đảm bảo thân thiện với môi trường nhất có thể.

Đặc điểm của một công trình kiến trúc

Một công trình kiến trúc không chỉ là sản phẩm tinh hoa mà người kiến trúc sư tạo ra và mang đậm dấu ấn cá nhân. Một công trình phải đáp ứng nhiều yêu cầu của cá nhân người sở hữu mà còn là yêu cầu của xã hội.

Mang tính tư tưởng

Mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau với ý thức hệ khác biệt và có sự thay đổi đòi hỏi sự thay đổi của các lĩnh vực trong xã hội, trong đó có kiến trúc. Một công trình kiến trúc phải có những đặc điểm hình tượng mang giá trị tư tưởng xã hội của từng thời kỳ.

Điều kiện tự nhiên và môi trường

Một công trình kiến trúc tọa lạc ở vị trí nào thì phải chịu sự ảnh hưởng bởi môi trường tự nhiên và khí hậu ở khu vực đó. Do đó, công trình phải mang những đặc điểm cho thấy sự thích nghi với tự nhiên mà vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ.

Tính dân tộc

Tính dân tộc chi phối mọi lĩnh vực và hoạt động sáng tạo của công dân một đất nước. Tính dân tộc trong kiến trúc thể hiện qua cách bố trí không gian thiết kế, cách sử dụng nguyên vật liệu hay nhỏ nhất là các chi tiết phải phù hợp với thuần phong mỹ tục, phù hợp với văn hóa vùng miền…

Khái quát phong cách kiến trúc Việt Nam qua các thời kỳ

Kiến trúc cổ Việt Nam

Kiến trúc cổ truyền Việt Nam là một bộ phận của kiến trúc Á Đông, chịu ảnh hưởng rõ nét của hệ thống tư tưởng, tôn giáo của khu vực này. Có thể nói, phong cách kiến trúc cổ Việt Nam xuất hiện từ những buổi đầu dựng nước thời Hùng Vương, Âu Lạc và kéo dài suốt hàng nghìn năm qua các triều đại phong kiến Việt Nam.

Do đặc điểm của thời kỳ lịch sử, phong cách kiến trúc cổ Việt Nam chủ yếu thể hiện qua hai loại hình. Một là công trình quân sự bao gồm: thành, lũy, hào, pháo đài, cửa ô…. Hai là thể loại công trình cung điện, lăng tẩm dành cho vua chúa, quý tộc, hoàng gia….

Thời xa xưa, cha ông ta xây dựng các công trình chủ yếu từ các vật liệu sẵn có trong tự nhiên như: đất sét, đá tảng, gạch, tre, nứa, rơm… Các loại nguyên liệu sẵn có được kết cấu đơn giản tạo thành các công trình thành lũy có tác dụng bảo vệ xóm làng, ngăn giặc ngoại xâm tràn vào.

Do hình thành trong buổi sơ khai lập nước, nên phong cách kiến trúc quân sự thời kỳ này không để lại nhiều dấu ấn về nghệ thuật. Giá trị của những công trình này còn lại đến ngày nay chủ yếu có ý nghĩa về mặt tâm linh.

Kể từ khi chế độ phong kiến được thiết lập và tồn tại và phát triển thịnh vượng hàng ngàn năm, đã để lại nhiều dấu ấn kiến trúc có giá trị lịch sử tới tận ngày nay. Khi đất nước ổn định, đời sống người dân được đảm bảo, vua chúa cho tiến hành xây dựng cung điện lăng tẩm phục vụ hoàng gia. Có thể nói, thời kỳ thịnh vượng nhất của lịch sử phong kiến Việt Nam là triều Lý – Trần. Dấu ấn kiến trúc của hai triều đại này thể hiện qua hàng loạt công trình chùa và công trình văn hóa.

Với sự phát triển rực rỡ của Phật giáo, các đời vua nhà Lý – Trần đã cho xây dựng chùa ở khắp mọi nơi. Họ cũng đặc biệt chú trọng tới các công trình văn hóa mang tính chất tưởng niệm, thờ phụng mà tiêu biểu là Văn Miếu.

Các loại hình công trình này có đặc điểm chung về sử dụng nguyên vật liệu. Các công trình vẫn được xây dựng hoàn toàn bằng các vật liệu từ tự nhiên: gạch, đá, gỗ quý (thiết mộc)… lá, tranh, tre, gỗ đẽo, đá kê nền cột, đất sét nung hoặc không nung, bùn trộn rơm,…

Vật liệu chính là gỗ được kết cấu không dùng đinh bằng khung sườn gỗ, mộng và lỗ mộng. Hay thiết kế không móng, cừ… bằng biện pháp vĩ kèo gỗ đòn tay, rui mè, đòn vong, cột kê tán.

Đặc điểm nổi bật và đặc trưng nhất của kiến trúc giai đoạn này là các chi tiết trang trí trên mái. Đối với cung điện, lăng tẩm thường được lợp ngói với góc mái cong có trang trí đầu đao, rồng cá… Nơi đầu xà gỗ thường được chạm trổ tỉ mỉ các loại hoa văn như tứ linh Long, Ly, Quy, Phượng hay, hổ, cá…

Đối với các công trình công cộng phục vụ tôn giáo tín ngưỡng như đình, chùa thì chịu ảnh hưởng nhiều từ kiến trúc Trung Hoa. Thiết kế không gian theo triết tự chữ Hán như chữ Đinh, nội công ngoại quốc…

Kiến trúc thuộc địa

Sau thời kỳ phong kiến, đất nước bước vào giai đoạn bị thực dân Phương Tây xâm lược từ năm 1858. Người phương Tây mà cụ thể là người Pháp đem tới đất nước xứ An Nam nhiều văn minh kéo theo nhiều sự thay đổi rõ rệt trong đời sống xã hội.

Người Pháp cho xây dựng hàng loạt công trình mang đậm phong cách kiến trúc phương Tây phục vụ sự cai trị của chính quyền thực dân, do đó hình thành phong cách kiến trúc thuộc địa trong thời kỳ này.

Dù là kiến trúc của người Pháp nhưng họ cũng biết thay đổi linh hoạt cho phù hợp với điều kiện khí hậu và môi trường ở Việt Nam. Hiện nay, ở miền Bắc vẫn còn lưu lại rất nhiều công trình kiến trúc của người Pháp. Những công trình này vừa là chứng nhân cả một giai đoạn lịch sử vừa là những hình mẫu tuyệt vời cho kiến trúc Việt thời kỳ sau này.

Kiến trúc mới

Từ giữa thế kỷ 20, sau khi thoát khỏi ách thống trị của chế độ thực dân Pháp, lịch sử Việt Nam có nhiều thay đổi và khác biệt giữa hai miền Bắc Nam. Dù vậy, thời kỳ này đất nước vẫn bị chiến tranh tàn phá khốc liệt, dấu ấn kiến trúc mới không có nhiều đặc trưng nổi bật.

Kiến trúc đương đại

Sau đổi mới 1986, Việt Nam mở cửa hội nhập với nền kinh tế thế giới. Tình hình trong nước biến chuyển về mọi mặt trong đó có nghệ thuật kiến trúc. Nhiều phong cách kiến trúc hiện đại ở nước ngoài du nhập vào Việt Nam.

Từ đó đến nay có thể thấy phong cách kiến trúc Việt Nam hiện chưa tìm thấy bản sắc riêng mà chủ yếu học hỏi và thay đổi theo tiến trình phát triển của thế giới. Dù vậy, nghệ thuật kiến trúc đang ngày càng ứng dụng tốt hơn, đảm bảo các yêu cầu về tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường.

nearzeromaine.com

Comments (0)

Trả lời

Your email address will not be published. Required fields are marked *