HomeKiến Trúc

Gothic là gì? Nguồn gốc lịch sử và đặc trưng của phong cách kiến trúc Gothic

Gothic là gì? Nguồn gốc lịch sử và đặc trưng của phong cách kiến trúc Gothic
Like Tweet Pin it Share Share Email
Rate this post

Tìm hiểu Gothic là gì? Phong cách kiến trúc Gothic là gì? Tìm hiểu nguồn gốc lịch sử và những đặc trưng cơ bản của phong cách kiến trúc Gothic.

Gothic và phong cách kiến trúc Gothic

Gothic là gì?

Trong tiếng Ý, Gothic ban đầu có nghĩa là man rợ, thường dùng để miệt thị các tầng lớp hạ đẳng trong xã hội. Các nhà cách mạng văn hóa nghệ thuật thời Phục Hưng sau này kể lại rằng, năm 410, một bộ tộc tên là Gothic đã tiến hành cuộc cướp phá ở thủ đô Rome phá hủy toàn bộ di sản về văn hóa lịch sử của thời kỳ cổ đại. Từ khoảng thế kỷ 15, giới tinh hoa nước Ý bấy giờ lo ngại về một nền nghệ thuật tràn xuống mạnh mẽ từ cộng đồng tộc người khu vực dãy núi Anpơ, có khả năng đe dọa tới sức hồi sinh của nền nghệ thuật cổ điển thời kỳ đầu Phục Hưng. Tới năm 1518, thuật ngữ Gothic lần đầu tiên được dùng để chỉ về loại nghệ thuật này và được phổ biến bởi nhà văn Ý Giorgio Vasari. Từ thời điểm này, người ta dùng thuật ngữ Gothic để nói về một thứ nghệ thuật man rợ và quái dị. Kể từ đó, nghệ thuật Gothic ra đời cùng thời gian với phong cách kiến trúc Gothic.

Phong cách kiến trúc Gothic là gì?

Phong cách kiến trúc Gothic ra đời từ nửa sau thời kỳ Trung cổ ban đầu có tên là Francigenum Opus, có nghĩa là tác phẩm của người Pháp, ý chỉ phương pháp xây dựng các công trình ở vùng Île-de-France. Đến thời kỳ Phục Hưng, người Ý bắt đầu dùng thuật ngữ Gothic để chỉ tác phẩm của những kẻ mọi rợ. Về sau, Gothic mang ý nghĩa là một phong cách kiến trúc mới của người La Mã, là sự phát triển khác hẳn với phong cách kiến trúc Roman của người người Hy Lạp trước đó.

Kiến trúc Gothic được thể hiện rõ nhất trong kiến trúc các nhà thờ lớn, thánh đường và một số công trình dân dụng…

Nguồn gốc lịch sử phong cách kiến trúc Gothic

Phong cách kiến trúc Gothic xuất hiện đầu tiên ở vùng thủ đô châu Âu Île-de-France và Haute Picardie vào khoảng thế kỷ 12. Theo đôi bờ sông Loire, phong cách này nhanh chóng lan ra khắp châu Âu cho tới thế kỷ 16. Có thể khái quát lịch sử phong cách kiến trúc Gothic qua các giai đoạn sau.

Gothic sơ kỳ

Hai công trình được xây dựng theo phong cách kiến trúc Gothic đầu tiên là nhà thờ công giáo Saint-Denis và nhà thờ lớn Saint-Étienne ở Sens (Pháp) vào khoảng những năm 1130-1150. Có thể nói đây là hai công trình đầu tiên đặt dấu mốc cho việc hình thành quan niệm thẩm mỹ về trường phái Gothic trong lĩnh vực kiến trúc. Bởi gần như đồng thời, khắp châu Âu đang hình thành nghệ thuật Gothic thông qua điêu khắc và hội họa.

Người Pháp bắt tay xây dựng nhà thờ Saint-Étienne ở Sens – công trình theo kiến trúc Gothic đầu tiên vào năm 1135 và hoàn thành vào năm 1163.

Sau này, người ta phát hiện nhà thờ Notre-Dame ở Morienval ra đời trước Saint-Denis đã mang những dấu hiệu của sự chuyển giao phong cách kiến trúc từ Roman sang Gothic.

Gothic cổ điển

Từ cuối thế kỷ 12 cho tới khoảng năm 1230, là giai đoạn phát triển hoàn chỉnh và cân bằng về hình dạng của các công trình theo phong cách Gothic.

Theo đó, một số nhà thời mới lớn hơn được xây dựng như: Reims, Bourges, Amiens… Người ta đơn giản hóa việc trang trí, bỏ cách thức xây dựng các cột xen kỹ như nhà thờ ở Sens.

Cũng trong giai đoạn này, tên tuổi của một số kiến trúc sư theo phong cách Gothic đã vang khắp châu Âu và được nhiều người săn đón qua loạt công trình quy mô lớn. Trong đó có công trình Chartres với tham vọng xây dựng công trình cao 3 tầng với hệ thống mô đỡ là các vòm chống thay vì đài ngồi như trước kia.

Gothic ánh sáng

Bước chuyển mình của phong cách kiến trúc Gothic đến vào những năm 1231 bằng việc nhà thờ tại Saint-Denis tiến hành tu sửa, làm gọn những phần cao của cung thánh tu viện. Tuy nhiên phải đến năm 1240 dấu ấn này mới được công nhận và gây chú trong giới kiến trúc, xây dựng.

Từ khoảng năm 1350, phong cách Gothic phát triển rực rỡ và lan rộng khắp châu Âu, thậm chí ở cả Chypre và Hungary. Dù phổ biến trên toàn cõi châu Âu nhưng phong cách Gothic dù ở đâu vẫn được tuân thủ theo một số nguyên tắc chung đồng nhất, từ đó làm đặc điểm nhận dạng cho lối kiến trúc hiện đại này.

Ví dụ, các nhà thờ ngày càng được xây cao hơn với phần đỉnh nhọn hoắt. Người ta sử dụng vật liệu đá để thiết kế tòa nhà với diện tích rộng và cửa sổ cỡ lớn nhất có thể. Nếu có thể, cửa sổ được thiết kế rộng choán hết cả bức tường để tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên.

Các cột bên trong khung cửa được dựng bằng đá và thủy tinh cho phép ánh sáng lọt qua. Diện tích được mặt trời chiếu sáng tăng lên đáng kể với hành lang phía trên được chạm trổ thủng như ở Chalons. Hay như ở Mets, các ô cửa sổ được trang trí hết sức tinh tế để không làm cản trở ánh sáng tự nhiên hắt vào. Hoặc tại nhà thờ Đức bà Paris và mặt tiền nhà thờ Strasbourg trang trí rất nhiều cửa sổ hoa hồng.

Về mặt không gian, đồng nhất kích thước cột. Cột trụ được ghép lại từ nhiều cột nhỏ thành cụm hoặc chọn khối trụ.

Đặc trưng cơ bản của phong cách kiến trúc Gothic là gì?

Xem thêm

>>Thiết kế cơ sở là gì? Nội dung hồ sơ thiết kế cơ sở chi tiết gồm những gì?

>>Công trình dân dụng là gì? Phân loại, phân cấp công trình dân dụng

Đặc điểm dễ nhận biết nhất của một công trình được thiết kế theo phong cách Gothic đó là chiều cao và phần mái nhọn. Các nhà thờ hay công trình mang phong cách Gothic thường được thiết kế rất cao từ 35-45m, chưa kể phần tháp nhọn. Phần mái nhọn cao vút có thể cao trên 10m, tùy công trình.

Phần mái nhọn cao vút này rất dễ phân biệt với phần mái vòm cong hình bán nguyệt hoặc oval của phong cách kiến trúc Roman thời kỳ trước đó.

Mặt chính của một nhà thờ Gothic tuân theo một số nguyên tắc nhất định như được chia làm 3 phần từ dưới lên, tương ứng là 3 hốc cửa rất sâu. Phần dưới cùng là cửa, phần chính giữa là cửa sổ to tròn bằng kính mày được trang trí như những bông hoa hồng và phần trên cùng là hành lang và hai tháp chuông.

Phần sáng tạo nhất trong kiến trúc Gothic có lẽ là kết cấu xây dựng nhà thờ. Cả nhà thờ là một hệ thống không gian lớn có kết cấu chịu lực phân biệt với kết cấu ngăn cách ưu việt hơn nhiều so với kiến trúc La Mã cổ đại.

Từ trên mái xuống được bố trí không gian lần lượt là vòm mái hình múi có sống, cuộn nhọn, cột và cuối cùng là cuộn bay. Cụ thể, vòm mái hình chữ nhật bằng cách gập mái cong hai chiều phức tạp nhưng cho chiều cao bằng nhau nên xử lý vòm có múi đơn giản hơn nhiều. Cuốn bay có tác dụng hỗ trợ cột vòm về trọng lượng khung kết cấu đồng thời giảm tiết diện cho công trình để nhường diện tích cho cửa sổ lớn. Hệ thống kết cấu như vậy đã tạo ra một không gian mênh mông, rất khoáng đạt và tràn ngập ánh sáng tự nhiên bên trong nhà thờ.

Bố trí cột trụ trong kiến trúc Gothic chú trọng việc xen kẽ cột trụ lớn và nhỏ tạo thành điểm nhấn cho chính đường và tăng cảm quan ấn tượng về chiều dài không gian. Bên cạnh đó, hình dạng cột, trang trí đỉnh cột và tỷ lệ giữa các tầng (vòm lượn lớn;, hành lang phía trên) đều mang đậm yếu tố thẩm mỹ của phong cách Gothic.

Comments (0)

Trả lời

Your email address will not be published. Required fields are marked *